1753 DAVID KLEYNE

(Bergen op Zoom 1753 – 1805 Middelburg)

Het Franse fregat ‘Ariel’ binnengebracht in een Zeeuwse zeearm na de Expeditie naar de Schelde (1793)

Olieverf op paneel (op de verso van een 17de eeuws kerkpaneel), 43.2 x 56.2 cm

Provenance: Spanje, Particuliere collectie

Marineschilder David Kleyne was de telg van een beulenclan, toch de grootste familie van hoofdmannen die ooit in Nederland voet aan de grond kreeg. Zijn vader Hendrik nam de functie van beul in Bergen op Zoom op zich, in opvolging van zijn schoonvader. Davids ooms, oudooms, neven en nichten martelden en voltrokken doodvonnissen tegen een dagloon van zes gulden. Ze opereerden door heel Nederland: Haarlem, Den Haag, Breda, ‘s-Hertogenbosch en Vlissingen. Het noemen van de naam ‘Kleyne’ was vaak al genoeg kracht om een bekentenis van een verdachte af te persen.

De gesel en het zwaard van de beul waren echter niet gewenst door de jonge David. Met de dood van zijn vader beveelt hij zijn neef aan om de positie van beul in te nemen. David koos voor het leven van een meester-schilder en moest zich tevreden stellen met een karig inkomen. Hij aanvaardde werk als behangselschilder en hij assisteerde vermoedelijk Jan van Os bij het schilderen van marines. Zijn werk onderscheidt zich door een scherpe observatie van schepen. Bij zijn overlijden in 1805 liet hij een boekje na met ‘Eene verzameling van […] schepen van verschillende Types / geteekend door den zee- en scheepsschilder D. Kleyne’. Een deel van de tekeningen uit dit album wordt bewaard in het Maritiem Museum te Rotterdam. Al met al is de collectie een belangrijk document voor de interpretatie van de verschillende scheepstypen die rond 1800 in gebruik waren. David Kleyne en zijn stadgenoot Engel Hoogerheyden worden beschouwd als de belangrijkste chroniqueurs van de Zeeuwse maritieme geschiedenis rond 1800.

Een belangrijk werk van Kleyne in het Scheepvaartmuseum, Amsterdam, (ex collectie Kunsthandel Rob Kattenburg BV) toont de Franse invasie in Vlissingen, 1795. Het Franse fregat op het huidige schilderij voert een vlag die tussen 1790 en 1794 kort in gebruik was. Het schip moet dus vóór de eigenlijke invasie van 1795 de Nederlandse wateren zijn binnengevaren. Het fregat Ariel (24 kanonnen) maakte deel uit van een klein Frans eskader dat de doorgang naar Antwerpen over de Schelde wilde vrijmaken. De operatie onder leiding van generaal Charles-François Dumouriez vond plaats op 20/21 maart 1793. Het eskader bestond uit het fregat Ariel, de kanonnenbrik St. Lucie (14 kanonnen) en enkele bewapende vissersboten. Het kostte de Nederlanders weinig moeite om de vijand te verslaan. 57 Fransen werden gevangen genomen. De Ariel werd in een plaatselijke zeearm gebracht onder bewaking van twee jachten van de Zeeuwse Admiraliteit.

Literatuur: I.H. Vogel-Wessels Boer, J. Arends, Engel Hoogerheyden en David Kleyne in advertenties in: Zeeland. Tijdschrift van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen, vol. 17 (mrt. 2008), afl. 1, pag. 18-23; Scheen 1981, p. 270; J.G. van Gelder, ‘Een beulszoon kunstschilder’, Oud-Holland 52 (1935), p. 33; Thieme/Becker 1907-1950, dl. 20 (1927), pp. 492-493.

Collecties: Amsterdam, Het Scheepvaartmuseum; Rotterdam, Maritiem Museum; Middelburg, Zeeuws Museum; Bergen op Zoom, Markiezenhof; Antwerpen, Museum Smidt van Gelder.

1753 DAVID KLEYNE

Bezoek aan onze galerie

U bent van harte welkom om in alle rust te genieten van onze collectie schilderijen.

Uitsluitend op afspraak te bezoeken

Ma t/m vr telefonisch bereikbaar 10:00 – 18:00

Gegevens

Oosterzijweg 124
1851 PS Heiloo, Nederland 

Uitsluitend op afspraak te bezoeken

Ma t/m vr telefonisch bereikbaar 10:00 – 18:00

CONTACTFORMULIER

Translate »
Scroll naar top