1562 HENDRICK CORNELISZ. VROOM

(Haarlem 1562/3 – 1640)

Een Enhuizer pinas in een storm omringd door walvissen met een tweede schip rechts aan de horizon ca. 1590

Olieverf op doek, 103 x 103 cm.

Gesigneerd op de vlag in de voormast: VROOM

Herkomst: Mogelijk wijnhandelaar Albert Martsz. Amsterdam 1615.  Volgens zijn inventaris staat het vermeld als ” Een stuck voor de schoorsteen met schepen gedaen by Vroom tot Haerlem”; Nederland, particuliere collectie.

Tentoongesteld:

Tentoonstelling van Nederlandsche zee- en riviergezichten uit de XVIIde eeuw, Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam, 1945-12-22 – 1946-02-03, p. 35; cat.nr. 71; Rotterdam, Kunsthal, Zoet & Zout – Water en de Nederlanders, 14 februari – 10 juni 2012.

Literatuur:

Goedde, L.O., Tempest and shipwreck in Dutch and Flemish art: convention, rhetoric, and interpretation, Londen 1989, p. 84-86; Russell, M., Visions of the Sea. Hendrick C. Vroom en de oorsprong van de Nederlandse marineschilderkunst, Leiden 1983, p. 114-115, ill. 116; Bol, L.J. Die Hollandische Marinemalerei des 17. Jahrhunderts, Braunschweig [1973], p. 16. Wilson, T. Vlaggen op zee. ill Plaat VI p. 69. Maritieme Encyclopedie, Bussum 1972, vol. V, p. 270-271. Beylen, J. van, Schepen van de Nederlanden, Van de late middeleeuwen tot het einde van de 17de eeuw, Amsterdam 1970, pp. 95 – 101.

 

Dit opmerkelijke schilderij van Hendrick Cornelisz Vroom, de grondlegger van de Europese marineschilderkunst, toont een pinas in een storm, omringd door walvissen in de donkere wervelende groene golven.

De aanwezigheid van grote vissen of walvissen is een veel voorkomend motief in het begin van de eeuw en vertegenwoordigt meestal de onbekende gevaren van de diepte. Deze allegorische scène zou kunnen verwijzen naar potentieel gevaar in plaats van zeker gevaar. Dit zou ook een morele ondertoon hebben gehad voor een zeventiende-eeuws publiek.

In dit geval zou het ook de walvisvangst kunnen voorstellen, als een buitengewoon gevaarlijke bezigheid, zowel lichamelijk als economisch. De walvisvangst werd beschouwd als een bewonderenswaardig beroep. Olie was nodig voor licht en smering; balein was nodig voor rokhoepels en korsetstijlen. Dat walvissen moesten bejaagd worden en gedood om in deze behoeften te voorzien is een feit van het zeventiende-, achttiende- en negentiende-eeuwse leven.

Het schip als symbool was vatbaar voor een aantal verschillende interpretaties, van het ‘schip van de staat’ tot het ‘schip van het leven’. Metaforisch werd de toeschouwer eraan herinnerd dat het veilige beheer van een schip waakzaamheid, wijsheid, voorzichtigheid en voorzichtigheid vereiste en, in het geval van het “schip des levens”, Gods leiding.

De kunstenaar heeft leden van de bemanning afgebeeld om aan te geven dat zij de controle hebben en het schip in veiligheid zullen brengen, maar waakzaamheid, voorzichtigheid en waakzaamheid moeten betrachten. Er wordt nadruk gelegd op het menselijk doorzettingsvermogen in het aangezicht van groot gevaar.

Vanwege de afmetingen van deze storm werd in vroegere literatuur gedacht dat het om een fragment van een groter schilderij ging. Recente technische studies tonen echter aan, dat het schilderij nooit is ingekort en bij voltooiing al vierkant was.

Vermoedelijk maakte het deel uit van een decoratieprogramma. Uit archiefstukken van Prins Frederik Hendrik kunnen we afleiden dat dit of een zeer vergelijkbaar schilderij als ‘supraporta’ in de westvleugel van het Huis ter Nieuburg hing, waar Amalia van Solms haar privé-vertrekken had.  Het ‘Huis ter Nieuburg’ bij Rijswijk werd voltooid in 1634, waarschijnlijk naar ontwerp van Jacques de Vallee en diende als residentie van het Huis van Oranje. Het decoratieprogramma onder leiding van Jacob van Campen werd voltooid in 1638, slechts twee jaar voor de dood van Vroom. Het vervallen gebouw werd in 1709 gesloopt.

1562 HENDRICK CORNELISZ. VROOM

Bezoek aan onze galerie

U bent van harte welkom om in alle rust te genieten van onze collectie schilderijen.

Uitsluitend op afspraak te bezoeken

Ma t/m vr telefonisch bereikbaar 10:00 – 18:00

Gegevens

Oosterzijweg 124
1851 PS Heiloo, Nederland 

Uitsluitend op afspraak te bezoeken

Ma t/m vr telefonisch bereikbaar 10:00 – 18:00

CONTACTFORMULIER

Translate »
Scroll naar top