PIETER IDSERTS genaamd PORTIER

Franeker 1698 – 1781

Scheepvaart voor Amsterdam met rechts de vuurtoren

de Hoek van ’t Eij noordoostelijk van de stad gelegen

Pen en penseel in grijs, 31.5 x 54.1 cm.

Gesigneerd met initialen p.i. op de wimpel van het grote koopvaardijschip.

Als wachter van de Westerpoort te Franeker geniet Pieter Idserts de welstand van een vast inkomen. Poortwachters – portiers – werden aangesteld bij gunste van de magistraat en het ambt was in de regel voorbehouden aan familieleden of vrienden van de regerende factie. Naast zijn ambtelijk bestaan is Idserts werkzaam als tegelschilder en ontwikkelt zich tot begenadigd tekenaar. Algemeen beschouwd men hem als de eerste Friese plaatsverbeelder van de achttiende eeuw. Zijn kwaliteiten als tekenaar worden snel onderkend en in 1744 krijgt Idserts een aanstelling als landschapstekenaar aan de Franeker Hogeschool. Vanaf deze periode onderneemt de kunstenaar reizen door Friesland en Holland (tot aan Wateringen in het Westland), welke hij nauwgezet documenteert in zijn schetsboeken. De rivier- en zeegezichten tonen een gedegen kennis van de scheepvaart en maritieme geschiedenis. De tekeningen van Idserts worden vaak in een adem genoemd met het werk van Gerrit Groenewegen (1754-1826).

 

Op het drukbevaren IJ zijn een groot koopvaardijschip en rechts daarvan een oorlogsfregat prominent afgebeeld. Naast diverse binnenvaartschepen een zogenaamd paviljoenjacht, waarmee gefortuneerde kooplieden en bestuurders zich verplaatsten. In het verschiet is het silhouet van Amsterdam duidelijk herkenbaar.

Op het middenplan bevindt zich de stenen vuurtoren van Hoek van ’t IJ. Deze is in de jaren 1701-1702 gebouwd op een speciaal daarvoor aangelegd eilandje. De vierkante stenen toren was identiek aan de twee andere ‘Suyderseese Vuurbakens’ op Marken en bij De Ven. De bedoeling was dat de vuurtoren van Hoek van ’t IJ net als die van Marken een krachtig kolenvuur zou krijgen, maar vanwege de hoge kosten is dit er nooit van gekomen. De toren had vanaf het begin een lantaarn met een olielamp. Op de tekening is de lantaarn met puntvormige kap goed te zien. Deze lantaarn is in 1832 vervangen door een wat modernere lantaarn met een walmbol. De toren kreeg toen een Fresneloptiek.

Samenhangend met de bouw van een nieuw verdedigingswerk van de Stelling van Amsterdam op het vuurtoreneiland, is in 1893 de stenen vuurtoren afgebroken en is er aan de zuidkant van het eiland een nieuwe, gietijzeren vuurtoren geplaatst.

 

Collecties: Wenen, Albertina; Amsterdam, Rijksprentenkabinet, Het Scheepvaartmuseum, Stadsarchief; Leiden, Museum Boerhaave; Leeuwarden, Fries Museum; Sneek; Fries Scheepvaartmuseum

PIETER IDSERTS genaamd PORTIER

Scroll naar top